Luật sư Trần Thanh chia sẻ về nghề Luật

Chúng ta cùng trao đổi với Luật sư Trần Thanh Giám dốc điều hành Công ty Luật Nelson về bức tranh tổng quát về việc học luật, nghề luật sư, từ đó các bạn trẻ có thể hướng cho mình cách học, cách trang bị kỹ năng và hướng nghề nghiệp sau khi ra trường:

 Luật sư Trần Thanh - Giám đốc Công ty Luật Nelson 

PV Hỏi : Kỳ thi tuyển sinh đại học vừa qua thì ngành Luật năm nay đặc biệt được các học sinh quan tâm do đó điểm số cao đột biến hơn những năm trước,  tuy nhiên có thể thấy rằng những năm tuyển sinh trước đây, chất lượng đầu vào của sinh viên ngành luật thường không cao, đồng thời những khoa có điểm chuẩn tuyển sinh cao nhất lại không thuộc những trường chuyên đào tạo cử nhân luật. Theo ông, điều đó có liên quan đến việc đội ngũ luật sư đông đảo hiện nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu xã hội hay không?

Luật sư Trần Thanh:

Trước hết, hãy xem nước ta có đông đảo luật sư hay chưa. Theo thống kê, hiện thời cả nước có khoảng trên 10.000 người được cấp thẻ hành nghề luật sư. Chia trên dân số thì có chừng 1 luật sư/10,000 người dân, trong khi, tỷ lệ này ở Israel là 1/170 (cao nhất thế giới), Mỹ là 1/265, Nhật Bản là 1/400, Singapore là 1/1000 và Thái Lan là 1/1.526. Như vậy, nếu nhìn vào con số để so sánh thì Việt Nam có rất ít Luật sư so với tiêu chuẩn chung, và như thế dễ dàng kết luận một cách chủ quan rằng nhu cầu xã hội đối với nghề luật sư vẫn là vô cùng lớn ở hiện tại và tương lai.

Thực tế có phải vậy không? Dựa vào con số các tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký và theo ước tính của cá nhân tôi, chỉ có khoảng tối đa 40-50% số luật sư thực sự hành nghề, tức có công việc thường xuyên sống được bằng nghề, và trong số đó, số luật sư cung cấp dịch vụ tốt, có uy tín và thu nhập tương đối cao chỉ chiếm một con số khá nhỏ. 

Tại sao như vậy? Hãy so sánh với trường hợp bác sỹ, một nghề cũng chuyên nghiệp và tự do tương tự. Con người ai cũng ốm và nếu ốm là cần bác sỹ, bất kể sống trong một nước giàu hay nghèo và thuộc chế độ chính trị nào, do đó nhu cầu bác sỹ ở đâu và bao giờ thường cao. Nghề luật sư không chỉ gắn với một nhu cầu xã hội ban đầu mang tính hình thức là số lượng các vụ bị xâm phạm quyền hay tranh chấp pháp lý mà người dân vướng phải; nó có cấp thiết cho xã hội và người dân hay không còn phụ thuộc vào việc luật sư có thể giúp gì cho khách hàng của mình nếu được cần đến. 

Có nghĩa rằng, để tiếp cận luật sư người dân trước hết phải tin vào pháp luật và khi được luật sư hỗ trợ, họ phải tìm kiếm được công lý mà mình đòi hỏi. Suy rộng ra, môi trường pháp lý là yếu tố quan trọng và căn bản nhất để xác định xem nhu cầu của xã hội đối với luật sư là cao hay thấp. Sau đó, đương nhiên là các yếu tố thói quen và văn hóa và khả năng chi trả phí dịch vụ. Khía cạnh sau cùng này không kém phần quan trọng, bởi chỉ đối với người nghèo khi có vụ việc rắc rối, họ thường không có lối thoát nào khác là trông cậy vào pháp luật, nhưng chính họ lại ít có khả năng trả tiền cho luật sư nhất. 

Phân tích như vậy để thấy rằng là dễ hiểu khi kinh tế dần ổn định và phát triển thì ngành luật thường được các bậc phụ huynh và học sinh hướng đến, nên năm nay điểm số vào ngành luật khởi sắc hơn sau khi chính phủ phát động phong trào công nghệ 4.0, năm của khởi nghiệp. Cũng giống như những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, với sự bùng nổ về kinh tế sau đổi mới và sự kỳ vọng tràn trề vào tăng trưởng và việc đất nước hóa rồng hóa hổ, không chỉ là kỷ lục về số lượng mà còn có cả những học sinh tốt nghiệp phổ thông giỏi nhất, tất cả dường như đều muốn thi vào ngành luật. Nên có thể một hiện tượng như vậy tiếp tục tái diễn trong tương lai khi nền kinh tế khởi sắc, và tôi nghĩ điều đó là bình thường.

 6

PV Hỏi : Việc khởi sắc trong tuyển sinh là vậy nhưng có thể thấy rằng trong bối cảnh xã hội Việt Nam nhiều năm trở lại đây, không ít sinh viên luật khi tốt nghiệp rất khó để mưu sinh bằng chính nghề nghiệp được đào tạo. Bằng chứng là nhiều bạn trẻ đã phải từ bỏ giấc mơ theo đuổi nghề luật. Ông đánh giá thế nào về thực trạng này và đôi lời khuyên dành cho những sinh viên mới tốt nghiệp thực sự muốn theo đuổi nghề luật sư nói riêng và nghề luật nói chung?

Luật sư Trần Thanh:

Theo tôi về việc khó khăn trong tìm kiếm việc làm trong nghề luật, tôi cho rằng cần xét từ cả hai phía: thị trường lao động và bản thân người tìm việc. Thị trường lao động xuống thấp khi kinh tế ảm đạm, cả khu vực nhà nước và tư nhân. Và điều này đúng cho tất cả các ngành nghề, không chỉ lĩnh vực luật. Tuy nhiên, về bản chất, với tư cách là một người làm nghề luật nhiều năm tôi coi trọng hơn các yếu tố chủ quan của những người đã qua đào tạo luật và muốn trở thành luật sư.

Luật sư luôn luôn là một nghề tự do và chuyên nghiệp, do đó những người đã hoặc muốn trở thành luật sư trước hết cần phải có năng lực tự tìm việc hoặc tạo việc cho mình. Nếu bạn tiếp cận một chủ doanh nghiệp và nói rằng hãy cho tôi một chỗ làm việc thì ở thời điểm rất nhiều doanh nghiệp đang loay hoay cắt giảm lao động thì đương nhiên câu trả lời sẽ là “Không”. 

Tuy nhiên, nếu bạn có khả năng nói rằng “Doanh nghiệp ông đang có vấn đề gì về pháp lý mà tôi có thể hỗ trợ giải quyết?”, thì 99,9% bạn sẽ được tiếp nhận. (Bởi trong mọi bối cảnh các doanh nghiệp luôn có rắc rối rủi ro về tài chính, pháp lý cần giải quyết trong khi nhân sự giải quyết được vấn đề lại không nhiều). Nói một cách khác, hãy chứng minh bạn là “nhà cung cấp dịch vụ” chứ không đơn giản là “người đi xin việc”.

Các đợt Khủng hoảng kinh tế cũng có thể là cơ hội tốt cho sinh viên Luật nếu họ đủ năng lực giải quyết vô số vấn đề về tài chính và pháp lý mà rất nhiều doanh nghiệp đang gặp phải. Tuy nhiên, trên thực tế, rất tiếc rằng các cử nhân luật của chúng ta lại không được đào tạo để có các kỹ năng cũng như khả năng nói trên. Lỗi thực sự ở chương trình đào tạo và phương pháp tư duy. Đó là vấn đề vĩ mô của hệ thống nhưng việc thành công hay không lại nằm trong suy nghĩ của bạn. Một nghề đòi hỏi sự chủ động, bởi anh sinh ra để giúp người khác giải quyết vấn đề kia mà, trong khi bạn lại khởi đầu bằng một thái độ và thói quen thụ động thì làm sao thành công và kiếm được việc làm?

Như vậy, lời khuyên đối với các bạn học luật và có tâm huyết với nghề là hãy đừng nản chí, cần học thêm nữa cả về chuyên môn lẫn các vấn đề của cuộc sống hàng ngày, sau đó dẫn thân vào bất cứ công việc gì, có thể ở một doanh nghiệp hay nếu may mắn thì ở một văn phòng luật sư để kiếm sống và trau dồi nghề nghiệp và kinh nghiệm. Bằng cách đó, bạn sẽ trở thành nhà cung cấp dịch vụ mà xã hội luôn luôn cần đến.

 Ls Trần Thanh: Do đó hãy cho người tuyển dụng hoặc khách hàng của bạn thấy được cái mà họ đang cần chứ không phải chỉ đơn thuần là cái mà bạn đang có...!

 lawyer

PV Hỏi : Theo ông thì ngoài chuyên môn giỏi, một người luật sư chắc chắn cần phải có một tinh thần thép, một “bộ não” luôn tỉnh táo, tư duy logic, khả năng phân tích và nhìn nhận vấn đề sắc sảo có đúng không?

Luật sư Trần Thanh:

Đương nhiên là vậy, bởi đó là các yêu cầu về năng lực và kỹ năng tối thiểu của việc hành nghề luật. Người ta vẫn hãy nói đùa rằng nếu bạn không có vấn đề gì mà gặp luật sư thì sau đó sẽ thấy có rất nhiều vấn đề để đau đầu (bởi luật sư là người có khả năng phát hiện ra vấn đề), còn nếu bạn đang có chuyện rắc rối mà gặp luật sư thì sau đó thấy chẳng còn chuyện gì nữa (bởi luật sư là người có khả năng giải quyết vấn đề). Nói thế để thấy rằng người nào có thói quen tư duy đơn giản và dễ thỏa mãn thì chắc chắn không thể làm nghề luật sư thành công được...

Thực tế thì để có khả năng tư duy nhiều chiều và sắc sảo trong công việc, không phải là câu chuyện năng khiếu có tính bẩm sinh của một người đâu mà chính là sự đào tạo cộng với quá trình rèn luyện bản thân, trải nghiệm và suy ngẫm về các vấn đề mình vấp phải, được nghe thấy hoặc chứng kiến. Óc quan sát của một luật sư cần phải như cái màn hình rada có khả năng quét rộng, để không bỏ sót bất cứ cái gì mà mình thấy cần quan tâm cho công việc. Ngoài ra, hãy cần học nhiều từ các chuyên ngành liên quan và từ cuộc sống xung quanh bạn và công việc liên quan tới những lĩnh vực mà bạn hoạt động...

Ví dụ: Nếu bạn muốn là luật sư của doanh nghiệp mà không hiểu kinh doanh, ít nhất về nguyên lý, chưa nói là phải biết và “khôn” hơn cả người quản lý doanh nghiệp nữa, hay ít ra phải thể hiện được như vậy, thì ai sẽ sẵn lòng thuê bạn làm tư vấn và trả tiền cho bạn đây? Đáng tiếc rằng, không giống như hệ thống đạo tạo luật ở một số nước phát triển phải tốt nghiệp một trường đại học trước khi theo đuổi ngành luật thì hệ thống đào tạo luật của chúng ta đang bắt đầu bằng các học sinh tốt nghiệp phổ thông, vốn chưa từng trải nghiệm gì cả. Do đó để thành công thì một tấm bằng cử nhân luật theo tôi là chưa đủ ...

Tiếp sau đó, rất nhiều thầy dạy luật mà bạn được học tại trường đại học lại cũng chưa từng làm gì khác ngoài học luật và sau đó đi dạy chính cái điều họ đã học chứ không phải cái mà họ biết, họ hiểu và họ tin cho các sinh viên. Nếu không hiểu cuộc sống, hiểu đời và hiểu người, bạn sẽ không thể hiểu được bản chất của các điều luật, để rồi sau đó có thể giúp gì nữa cho người và cho đời (!?).

 img 6414

Luật sư Trần Hồng Phong tranh luận tại phiên toà do Kênh 9 luật sư tham gia

PV Hỏi : Nói đến “cái Tâm” của người luật sư, nên chăng là một người xử lý các vấn đề của thân chủ mình ngay cả hậu quả của vấn đề đó hay thuyết phục được các khách hàng rằng họ đang có rủi ro về pháp lý, tìm ra được các rủi ro pháp lý có thể xảy ra với thân chủ mình? Ông nghĩ sao về điều này?

Luật sư Trần Thanh:

Câu chuyện về “cái Tâm” luôn luôn hay vì nó cần cho tất cả ai muốn sống và làm việc tử tế. Cái Tâm trong nghề luật, như tôi đã từng chia sẻ với nhiều bạn trẻ, chính là lòng trắc ẩn. Lòng trắc ẩn cần phải có trong bạn, hình thành từ tấm bé, rằng bạn luôn luôn quan tâm đến người khác, không phải là hạnh phúc mà là nỗi đau của họ, những rắc rối và phiền toái, và trên nữa là bất công mà họ phải gánh chịu. Chính vì sự trắc ẩn với con người và thân phận của họ, bạn sẽ tự nguyện lựa chọn nghề luật như là một giải pháp để đưa con người tiếp cận công lý công bằng, nếu đó là điều họ đòi hỏi.

Theo đuổi nghề luật là sự dấn thân vào sự nghiệp đấu tranh cho lẽ phải và công bằng. Và đó, rất tiếc rằng, sẽ chính là nỗi khổ và sự thiệt thòi, nếu có mà bạn phải chịu đựng. Đơn giản nhất là bởi vì bạn không dứt được hay ngủ ngon giấc nếu các rắc rối của khách hàng vẫn chưa được giải quyết; phức tạp hơn là các phiền toái do bị gây sức ép bởi các đối tượng liên quan nào đó muốn bạn bóp méo sự thật và đi chệch con đường công lý.

Tôi không thấy có luật sư nào thành đạt và có uy tín xã hội mà không phải là người có tâm lớn. Đó cũng chính là niềm tự hào hay vinh quang của nghề luật. Bởi thế, luật sư cũng như bác sỹ, nhà giáo, xưa nay vốn là những nghề được người đời nể trọng.

 IMG 6402


Các luật sư Kênh 9 luật sư tại một phiên toà hình sự

PV Hỏi: Khi các vấn đề về dân chủ và quyền lợi cơ bản của con người ngày càng được người dân và giới trẻ nhận thức một cách sâu sắc, theo ông, nghề luật sư có thể giúp được họ những gì trong việc đảm bảo mọi người bình đẳng như nhau về mọi quyền lợi và nghĩa vụ?

Luật sư Trần Thanh:

Theo tôi, nghề luật sư dường như không thể tách rời chính trị, hiểu theo nghĩa không phải là đời sống chính quyền hay sự nghiệp quan trường, mà là bảo vệ các quyền công dân và con người. Cũng có nhiều luật sư thành đạt bằng việc kiếm tiền giỏi có quan điểm ngược lại, với tôi đó là tầm thường hóa nghề luật. Tuy nhiên, nghề luật sư lại cần sự tỉnh táo và sáng suốt để sử dụng các công cụ pháp lý cho mục tiêu công việc mà không sa vào các tình huống mà trong đó bản thân hay công việc của mình bị chính trị hóa. Ranh giới đó mỏng manh và nhiều khi cần tới cả nghệ thuật ứng xử.

Dù sao trên thực tế đất nước ta, đội ngũ luật sư hiện thời đã và đang đóng góp rất tích cực vào quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội, xử lý các tranh chấp và vi phạm pháp luật, qua đó bảo vệ được kỷ cương pháp luật và các quyền cơ bản và lợi ích chính đáng của người dân và đất nước. Cũng có thể nói một cách hình ảnh rằng, nhìn từ bình diện hội nhập hóa nền kinh tế với thế giới bên ngoài, nếu trong thời chiến, chúng ta cần bộ đội để bảo vệ chủ quyền quốc gia thì trong thời bình, chính luật sư là các chiến sỹ bảo vệ chủ quyền và lợi ích kinh tế của đất nước.

 img 6289

Các luật sư kênh 9 luật sư tham gia bảo vệ một vụ án trẻ em vị thành niên

PV Hỏi : Trong quá trình hội nhập hiện nay, nhiều người cho rằng ngoại ngữ là kỹ năng còn yếu nhất của phần lớn đội ngũ luật sư Việt Nam? Ông nhận thấy quan điểm này thế nào?

Luật sư Trần Thanh:

Tôi không có thông tin chính xác về số lượng các luật sư thành thạo ngoại ngữ (đặc biệt tiếng Anh) để sử dụng cho công việc của họ nhưng tin rằng con số đó là rất nhỏ. Thậm chí ở một hội thảo có người còn nói rằng số luật sư Việt Nam có khả năng tương tác quốc tế, tức có thể làm việc với đồng nghiệp nước ngoài, tham gia đàm phán hay tranh tụng quốc tế, ước chừng chỉ 20 người. Nói vậy, có thể hơi quá, nhưng có hàm ý đúng ở khía cạnh rằng giỏi ngoại ngữ không đồng nghĩa với khả năng tương tác nghề nghiệp quốc tế. Về cơ bản, có thể nói rằng Việt Nam đang rất thiếu các luật sư được đào tạo quốc tế và đạt tới trình độ được các đồng nghiệp nước ngoài công nhận. Ngoài việc được học ở nước ngoài, anh còn cần có thời gian cùng làm việc với các luật sư quốc tế nữa để xâm nhập sâu vào các kỹ năng nghề nghiệp theo các tiêu chuẩn quốc tế. Và đó là một yêu cầu rất khó đối với số đông các luật sư hiện nay.

Tuy nhiên, học ngoại ngữ sẽ là bước đi đầu tiên, bởi trước hết, trong hoàn cảnh nền khoa học pháp lý kém phát triển như ở nước ta, nếu thiếu ngoại ngữ, các sinh viên luật sẽ không thể tiếp cận các tài liệu và giáo trình của các nền luật pháp tiên tiến vốn dễ kiếm được nhưng lại phải đọc bằng tiếng nước ngoài. Và như vậy, không chỉ khả năng giao tiếp mà kiến thức của bạn cũng sẽ bị giới hạn, thậm chí tụt hậu.

Rất tiếc rằng hạn chế này đối với các sinh viên luật dường như vẫn chưa có hướng khắc phục cơ bản. Phải chăng, có một lý do là chính các thầy dạy luật cũng đang còn yếu về ngoại ngữ, và như thế, học trò khó có điều kiện để khá hơn.

Trên thực tế, vì số lượng luật sư Việt Nam được “quốc tế hóa” còn ít, họ vẫn đã và đang tạo ra một nhóm “đặc quyền” có cương vị nghề nghiệp khá tốt với thu nhập cao, chủ yếu hoạt động trong khu vực đầu tư và doanh nghiệp. Trong khi đó, rất nhiều các luật sư khác giàu kinh nghiệm nhưng không thành thạo ngoại ngữ, thường hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực tranh tụng hình sự hoặc dân sự./.

Xin cảm ơn Luật sư !

Trúc Tiên (thực hiện)

CÔNG TY LUẬT TNHH NELSON  CỘNG SỰ - NELSON & PARTNER LAWFIRM
VĂN PHÒNG LUẬT SƯ TRẦN THANH VÀ CỘNG SỰ - LUẬT SƯ TRẦN THANH
Trụ sở chính : 553 Nguyễn An Ninh – Phường Nguyễn An Ninh – Tp Vũng Tàu – Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu
Hotline: 0915114143-0908883985- Email:  This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  / This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Liên lạc02543573168  - 0908.883.985

Website: http://tuvan24h.net/ và http://luatsutuvan24h.com / http://luatsuvungtau.vn

              http://dangkykinhdanhvungtau.com + http://congtyluatnelson.com

Chi nhánh:
TP HCM : 8/96 Đinh Bộ Lĩnh - Phường 24 - Q.Bình Thạnh- TpHCM
Hà NộiSố 222 Ho Tân Mai- P. Tân Mai - Q Hoàng Mai - Tp Hà Nội
Khánh Hòa : Số 11A Hoàn Kiếm- P. Phước Hòa-Tp Nha Trang
Bình Thuận : 191A Tôn Đức Thắng, P.Phú ThủyTp Phan Thiết
Nam Định : Phố Lạc Quần - Trực Ninh - Tỉnh Nam Định

Ngoài ra còn có các Chi nhánh tại các tỉnh: Lâm Đồng, Quảng Ninh, Bắc Cạn, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Đà Nẵng ....